Nowe linie kolejowe dla rozwoju Pomorza

Połączenie Pomorza Centralną Magistralą Kolejową Północ z maksymalną prędkością 350 km/h w kierunku Warszawy i południa Polski, Magistrala Bałtycka wzdłuż wybrzeża i kolej przez Żuławy to rozwiązania przewidziane w ramach Zintegrowanej Sieci Kolejowej. O tych planach rozmawiali marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk, Rafał Banaszkiewicz, pełnomocnik zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych oraz Rafał Garpiel, Port Polska, pełnomocnik zarządu spółki Centralny Port Komunikacyjny.

W Urzędzie Marszałkowskim w Gdańsku rozmawiano o najważniejszych inwestycjach kolejowych planowanych w województwie pomorskim oraz o tym, jak w przyszłości może wyglądać rozkład jazdy pociągów w regionie. Przedstawiono założenia zawarte w programie Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK) i Horyzontalnym Rozkładzie Jazdy (HRJ).

CMK Północ kluczowa dla przyszłości Pomorza

Budowa Centralnej Magistrali Kolejowej – Północ (CMK–Północ) jest wśród trzech strategicznych i priorytetowych inwestycji kolejowych realizowanych w ramach programu Port Polska.

Zakończenie dwóch inwestycji (czyli budowa linii „Y” Warszawa – nowe lotnisko – Łódź – Poznań/Wrocław i Katowice – gr. Państwa – Ostrawa) planowane jest na rok 2035. Trzecia to właśnie CMK Północ przez Toruń.

W odniesieniu do obecnie prowadzonych prac studialnych, została wskazana potrzeba objęcia obsługą również aglomeracji bydgosko-toruńskiej. Aktualizacja obejmie przede wszystkim odcinek środkowy, w przybliżeniu Lipno – Grudziądz. Celem jest takie powiązanie magistrali z Toruniem, które jednocześnie pozwoli utrzymać atrakcyjny czas przejazdu między Warszawą i Gdańskiem (zbliżony do 100 minut).

Przebieg korytarza i jego parametry zapewnią najszybszy czas przejazdu pomiędzy Warszawą a Gdańskiem, oraz pozwolą na sprawne i szybkie połączenie południowej Polski z Pomorzem.

Porty Gdańska i Gdyni z siecią sprawnych połączeń

Dla Pomorza kluczowy jest rozwój portów morskich, których efektywne połączenia kolejowe umożliwią sprawną dystrybucję ładunków do centralnej, południowej i wschodniej Polski, a także na rynki międzynarodowe.

W ramach ZSK budowa nowych linii kolejowych oraz modernizacja linii istniejących to działania prowadzące do poprawy kluczowych parametrów sieci (dopuszczalne naciski osi, długości użyteczne torów, zwiększenie przepustowości szlaków kolejowych i przewidywalności czasu przejazdu).

Korytarze towarowe obsługujące porty morskie Gdańska i Gdyni, dostosowane pod względem parametrów eksploatacyjnych, stanowią fundament dalszego wzrostu ich znaczenia jako jednego z najważniejszych zespołów logistyczno-portowych basenu Morza Bałtyckiego.

Porty Trójmiasta będą mogły zwiększać swoją przepustowość, rozwijać segment intermodalny oraz wzmacniać pozycję Polski jako nowoczesnego centrum obsługi globalnych przepływów towarowych.

Dwa terminale intermodalne ujęte w planie

Realizacja ZSK to także rozwój sieci nowoczesnych terminali intermodalnych, które zwiększą możliwości przeładunkowe, zwłaszcza w zakresie przenoszenia ładunków z transportu drogowego na kolejowy. W województwie pomorskim przewidziano potencjał do rozwoju dwóch terminali intermodalnych. Wstępnie proponowane lokalizacje to powiat gdański.

Rozwój sieci terminali przełoży się na sprawniejszy transport towarów oraz wzmocni pozycję województwa pomorskiego na krajowych i międzynarodowych szlakach transportowych.

Magistrala Bałtyk – Czechy usprawni wyjazd na południowy zachód

Połączenia z regionami Polski południowo-zachodniej, a dalej z Czechami usprawnią zmiany zaproponowane w przebiegu korytarza Bałtyk-Czechy.

To nowa linia, która odgałęzi się w okolicach Grudziądza od CMK Północ i przez Świecie dotrze do Bydgoszczy. W ten sposób powstanie wspólny silny ciąg wyjazdowy z Trójmiasta na południe, zarówno w kierunku Polski centralnej, zachodniej, jak i wschodniej. Usprawnienie powiązania Poznania z Bydgoszczą, a dalej z Trójmiastem, wraz z korytarzem Poznań – Wrocław, umożliwi też szybkie połączenie z Czechami poprzez linię biegnącą od granicy przez Legnicę do Wrocławia.

Wśród najważniejszych korekt korytarza jest też przetrasowanie układu sieci z Torunia do Bydgoszczy. Wynika to m.in. z potrzeby odciążenia Toruńskiego i Inowrocławskiego Węzła Kolejowego oraz wytrasowania bardziej bezpośredniego połączenia pomiędzy Poznaniem a Bydgoszczą – w tym nowej linii o prędkości konstrukcyjnej 250 km/h.

Magistrala Węglowa

Magistrala Węglowa nadal stanowić ma jeden z kluczowych korytarzy transportowych w Polsce, pełniąc istotną funkcję w relacji północ–południe. Jej strategiczne znaczenie wynika z możliwości sprawnej obsługi potoków towarowych generowanych przez trójmiejskie porty morskie oraz ich dystrybucji do głównych ośrodków przemysłowych i gospodarczych kraju.

Dzięki poprawionym parametrom techniczno-eksploatacyjnym magistrala stworzy efektywne zaplecze transportowe dla sektora portowego, umożliwiając płynne przemieszczanie znacznych wolumenów ładunków w głąb kraju.

Magistrala Morze Bałtyckie – Morze Czarne

Również Magistrala Morze Bałtyckie – Morze Czarne będzie stanowić strategiczny korytarz transportowy o znaczeniu międzynarodowym, wzmacniający powiązania pomiędzy portami morskimi Gdańska i Gdyni a wschodnią oraz południowo-wschodnią częścią Polski.

Połączenie portów trójmiejskich przez Elbląg i Olsztyn, a dalej w kierunku Lublina, Zamościa do Ukrainy pozwoli na utworzenie nowej osi przewozowej, zapewniającej sprawniejsze skomunikowanie Polski Wschodniej z siecią kolejową oraz z kierunkiem ukraińskim.

Magistrala Warmińska

W toku prac nad ZSK stwierdzono, że istnieje potrzeba zapewnienia zarówno szybkiego powiązania Warszawy z Trójmiastem, realizowanego poprzez CMK Północ, jak również przez alternatywny, który przejmie część ruchu pasażerskiego oraz towarowego.

Magistrala Warmińska uzupełni zatem podstawowy ciąg obsługi Trójmiasta, zwiększając przepustowość i odporność całego układu kolejowego. Skróci podróże między Trójmiastem, Elblągiem i Olsztynem oraz przywróci regularną normalnotorową obsługę Nowego Dworu Gdańskiego.

Dzięki budowie linii Gdańsk – Elbląg – Olsztyn – Mława oraz modernizacji linii kolejowej nr 9 w kierunku Warszawy poprawi się skomunikowanie portów morskich Trójmiasta ze wschodnią i południowo-wschodnią częścią Polski.

Według rekomendacji ZSK na nowych odcinkach Magistrali Warmińskiej – w tym Olsztyn-Gdańsk – zakładana prędkość pociągów wyniesie co najmniej 250 km/h.

Magistrala Bałtycka

Rekomendowanym rozwiązaniem dla korytarza wzdłuż wybrzeża Bałtyku jest modernizacja jego przebiegu do parametru 200 km/h. Proponowana prędkość konstrukcyjna stanowi kompromis pomiędzy parametrami właściwymi dla krańcowych odcinków sieci a potrzebami połączeń międzyregionalnych.

Wynika to m.in. z charakteru relacji pomiędzy Gdańskiem a Szczecinem, na której liczba podróży nie jest dominująca w skali całego korytarza. Z tego względu Magistrala Bałtycka przyjmie rolę krańcowej dla wielu połączeń wiodących z głębi kraju do miejscowości nadmorskich oraz międzyregionalnej dla miejscowości położonych w centralnej części Pomorza.

Zaznaczmy, że na odcinku Gdynia – Słupsk linia jest już modernizowana do standardu rekomendowanego w ZSK.

Przykładowe nowe czasy przejazdu:

• Gdańsk – Warszawa ok. 100 minut – obecnie ok. 150 minut
• Gdańsk – Elbląg ok. 35 minut – obecnie ok. 60 minut
• Gdańsk – Olsztyn – ok. 60 minut – obecnie ok. 120 minut
• Gdańsk – Grudziądz ok. 35 minut – obecnie ok. 110 minut
• Gdańsk – Toruń ok. 45 minut – obecnie ok. 130 minut
• Gdańsk – Bydgoszcz ok. 60 minut – obecnie ok. 90 minut
• Gdańsk – Kraków – ok. 180 minut – obecnie ok. 300 minut
• Gdańsk – Katowice – ok. 190 minut – obecnie ok. 310 minut
• Gdańsk – Wrocław – ok. 160 minut – obecnie ok. 260 minut
• Gdańsk – Wałbrzych – ok. 200 minut – obecnie ok. 360 minut
• Gdańsk – Szczecin – 180 minut – obecnie ok. 320 minut
• Słupsk – Warszawa – ok. 180 minut – obecnie ok. 250 minut
• Słupsk – Gdańsk – ok. 70 minut – obecnie ok. 100 minut

HORYZONTALNY ROZKŁAD JAZDY – KORZYŚCI DLA POMORZA:

Rozkład jazdy dopasowany do potrzeb pasażerów

Horyzontalny Rozkład Jazdy (HRJ) to długoterminowy rozkład jazdy pasażerskich połączeń kolejowych w Polsce, który ma obowiązywać od 2035 r. Stworzy spójną i przewidywalną siatkę połączeń dla pasażerów o stałych godzinach kursowania pociągów, łącząc kolej dalekobieżną, regionalną i aglomeracyjną z transportem autobusowym. HRJ wskazuje, gdzie potrzebne są nowe lub częstsze połączenia i jaka infrastruktura jest niezbędna do ich obsługi.

Województwo Pomorskie w ramach HRJ będzie stanowiło ważny punkt na mapie kolejowej Polski. To w nim kumulować będą się linie łączące południe z północą kraju. Kursy ekspresowe do Warszawy będą planowo kursować co 30 minut, i dalej na południe do Katowic i Krakowa – co 1 godzinę. Kursu co 1 godzinę połączą także Trójmiasto z Bydgoszczą, Poznaniem Wrocławiem. Połączenia wzdłuż magistrali łączącej ze sobą północ Polski – Szczecin, Koszalin, Słupsk, Trójmiasto, Elbląg i Olszty będą kursować co 2 godziny, a docelowo częściej.

HRJ uwzględnia także mniejsze miejscowości – kolej dalekobieżna będzie obecna w miastach powiatowych województwa Pomorskiego, takich jak Chojnice, Człuchów, Kościerzyna, Kwidzyn.

W ramach HRJ uwzględniono znaczący rozwój kolei regionalnej – większą częstotliwość na istniejących liniach, uruchomienie PKM Południe, włączenie do obsługi miast odciętych od kolei, takich jak Bytów czy Nowy Dwór Gdański, spójnie z prowadzonymi obecnie pracami rewitalizacyjnymi. Ruch regionalny będzie dodatkowo opierał się na szybszych połączeniach – regionalnych ekspresach, które będą kursować od Słupska przez Gdynię i Gdańsk do Elbląga, oraz do Kwidzyna i Grudziądza.

Korzystne zmiany już teraz

Najważniejsze obecnie prowadzone inwestycje PKP Polskie Linie Kolejowe w województwie:

1. modernizacja stacji Słupsk: wartość prac – 562 mln zł netto; termin: listopad 2023 – kwiecień 2027);
2. modernizacja linii kolejowej nr 202 odc. Lębork – Słupsk: wartość prac – 1,395 mld zł netto; termin: listopad 2023 – wrzesień 2027);
3. modernizacja linii kolejowej nr 202 odc. Gdynia Chylonia – Lębork (projekt i budowa): wartość prac – 2,6 mld zł netto; termin: grudzień 2025 – koniec 2029 r.
4. modernizacja i elektryfikacja linii kolejowej nr 201:

• odc. Lipowa Tucholska – Kościerzyna (wartość prac – 915 mln zł netto, lata realizacji: wrzesień 2026-koniec 2029);
• odc. Kościerzyna – Somonino oraz linia nr 214 Somonino – Kartuzy (wartość prac – 1,28 mld zł netto; lata realizacji: grudzień 2024 – 2028);
• odc. Somonino – Gdańsk Osowa wraz z elektryfikacją linii nr 229 odc. Glincz – Kartuzy (wartość prac – 1,25 mld zł netto; termin: wrzesień 2024 – 2028);
• odc. Gdańsk Osowa – Gdynia Główna (wartość prac – 874 mln zł netto, lata realizacji: sierpień 2026-2031/32).

5. zapewnienie dostępu kolejowego do elektrowni jądrowej Lubiatowo-Kopalino:

• etap I: realizacja robót na odcinku lk 229 Lębork – Łeba oraz budowa nowego odcinka lk 230 Steknica – Elektrownia Lubiatowo-Kopalino – Choczewo (wartość: 1,44 mld zł netto; lata realizacji: październik 2025-2029);
• etap II: realizacja robót na lk 230 odcinek Wejherowo – Choczewo (szacowana wartość umowy – 990 mln zł netto, lata realizacji: I kwartał 2027 – 2029);
• etap III: realizacja robót na odcinku lk 229 Kartuzy – Sierakowice – Lębork (wartość robót – 508 mln zł, lata realizacji: wrzesień 2025-I kwartał 2028).

6. zwiększenie przepustowości ciągu Tczew – Gdynia:

• przygotowanie dokumentacji i realizacja robót na lk nr 9 odc. Pszczółki-Pruszcz Gdański (wartość robót – 392 mln zł netto; lata realizacji: czerwiec 2026-2030);
• lk nr 9 odc. Pruszcz Gdański – Gdańsk Główny i stacja Gdańsk Wrzeszcz (planowane ogłoszenie przetargu na dokumentację projektowa – III kwartał 2026 r., zakończenie zadania – 2034 r.).

Najważniejsze planowane przez PKP Polskie Linie Kolejowe inwestycje w województwie:

1. Prace na lk 131 odc. LCS Tczew, wartość szacunkowa 1,7 mld zł, lata realizacji po 2030 r. (brak finansowania, lista rezerwowa KPK).

Program Przystankowy

• Zrealizowane wszystkie zadania: Otomino (budowa nowego przystanku na lk 229), Powałki, Męcikał, Żabno koło Chojnic, Brusy, Lubnia, Raduń, Dziemiany Kaszubskie, Kalisz Kaszubski, Lipuska Huta (przebudowa stacji i przystanków na lk 211) – łącznie 10 lokalizacji.

O Zintegrowanej Sieci Kolejowej

Zintegrowana Sieć Kolejowa to projekt, którego celem było opracowanie planu rozwoju sieci kolejowej w Polsce – wskazującego, jakie inwestycje infrastrukturalne będą realizowane w naszym kraju w kolejnych dziesięcioleciach.

Prace analityczne nad ZSK, prowadzone na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury -Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego – realizowali eksperci Centrum Transportu i Mobilności Port Polska w ścisłej współpracy z PKP Polskie Linie Kolejowe, przy wsparciu Instytutu Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR). W pracach nad ZSK uczestniczyła też Rada Naukowa ZSK, składająca się z przedstawicieli polskiej nauki, reprezentująca szerokie spektrum dziedzin wiedzy oraz wiodące ośrodki akademickie z całego kraju.

Efektem zrealizowanych prac jest ogłoszony w czerwcu br. program wyznaczający długoterminowe kierunki rozwoju transportu kolejowego w Polsce, uwzględniający potrzeby transportowe regionów, uwarunkowania gospodarcze oraz kwestie związane z bezpieczeństwem państwa.

Realizacja ZSK pozwoli lepiej odpowiadać na potrzeby transportowe pasażerów tak by kolej mogła stać się częścią codziennych podróży i atrakcyjną alternatywą dla innych środków transportu.

Więcej na temat ZSK: zsk.gov.pl

O Centrum Transportu i Mobilności

W przygotowanie ZSK i HRJ zaangażowani byli eksperci Centrum Transportu i Mobilności (CTM) Port Polska, integrującego funkcje zespołu analiz strategicznych, centrum kompetencji i zespołu projektowo-doradczego.

CTM tworzą planiści transportu, projektanci, analitycy i ekonomiści. Dysponując szerokim doświadczeniem zawodowym łączą analizę danych i planowanie systemowe z doświadczeniem projektowym i wdrożeniowym. Rezultatem jest szereg narzędzi analitycznych, wytycznych i projektów wypracowanych przez zespół CTM, których wykorzystanie umożliwi skuteczną realizację krajowych i regionalnych strategii transportowych.