4700 km nowych linii kolejowych. Plan dla polskiej kolei

4700 km nowych linii kolejowych, z czego 1000 km jest już w budowie, na etapie przetargów lub w zaawansowanym projektowaniu. 19 magistrali kolejowych połączy różne regiony Polski. 27 małych i średnich miast uzyska dostęp do sieci kolejowej. To tylko niektóre z założeń Zintegrowanej Sieci Kolejowej – to pierwszy tak kompleksowy długofalowy plan rozwoju kolei w Polsce.

Tysiące nowych linii kolejowych, miliardy na inwestycje 

Inwestycje kolejowe ZSK będą realizowane przez spółki Centralny Port Komunikacyjny (w ramach inwestycji strategicznych Port Polska) i PKP Polskie Linie Kolejowe. Jak wynika z harmonogramów, z łącznej liczby 4700 km ok. 1000 km ma zostać uruchomionych do 2035 r., w tym: 

– linia „Y” Warszawa – nowe lotnisko – Łódź – Poznań / Wrocław (inwestycja Port Polska);
– Rail Baltica: Ełk – Trakiszki (PKP PLK);
– Podłęże – Piekiełko (PKP PLK);
– Katowice – Ostrawa (Port Polska i PKP PLK). 

Z łącznej puli 4700 km nowych linii ok. 2700 km stanowić będą trasy w standardzie Kolei Dużych Prędkości (KDP), a w tym:  

– W latach 90. ówczesny rząd przyjął drogowe rozporządzenie dotyczące budowy dróg wysokoprzepustowych. Przez ponad 30 lat ten plan był realizowany i okazał się odporny na zmiany polityczne. W efekcie budowa układu autostrad i tras ekspresowych przez GDDKIA jest zaawansowana na tyle, że Polska posiada jedną z najlepszych sieci drogowych w Europie. Teraz czas na ZSK, czyli analogiczny plan dla kolei.

Maciej Lasek, pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.

– Zintegrowana Sieć Kolejowa to pierwszy w historii Polski tak kompleksowy plan budowy i modernizacji linii kolejowych. ZSK jest oparta na realnych potrzebach pasażerów, prognozach ruchu i analizach planistycznych. Jej przygotowanie było poprzedzone szerokimi konsultacjami w regionach.

Maciej Lasek, pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.

–  480 km linii „Y” Warszawa – nowe lotnisko – Łódź – Sieradz – Poznań / Wrocław; 
–  80 km nowego odcinka Rail Baltica (Ełk – Trakiszki); 
–  ok. 50 km trasy Katowice – Ostrawa;
–  do tego 2100 km w ramach ZSK, w tym. np. przedłużenie Centralnej Magistrali Kolejowej do Trójmiasta, czyli CMK-Północ.  

– Dzięki nowej sieci kolejowej możliwe będzie znaczące zwiększenie liczby pasażerów w Polsce. Według prognoz w 2050 r. z pociągów skorzysta łącznie 720 mln pasażerów. W porównaniu z 2025 r., kiedy to koleją podróżowało 439 mln pasażerów, oznacza to wzrost o aż 64 proc.

mówi Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury

Pasażerów przybędzie w szczególności w przypadku segmentu dalekobieżnego: aż 105 proc. (wzrost z 89 mln w 2025 r. do 182 mln w 2050 r.). Jak wynika z Pasażerskiego Modelu Transportowego (PMT), dla kolejowego ruchu regionalnego będzie to 54 proc. (wzrost z 350 mln w 2025 r. do 538 mln w 2050 r.). 

Łączny szacunkowy koszt inwestycji kolejowych ZSK po 2035 r. to ok. 610 mld zł., z czego ok. 410 mld zł stanowić będą koszty budowy nowych linii kolejowych, a ok. 200 mld zł – koszty modernizacji tych istniejących. 

Polska 100 minut i Polska 3 godzin 

– ZSK wpisuje się w realizację trzech zapowiedzianych i konsekwentnie realizowanych celów strategicznych polityki transportowej Polski. Pierwszym jest „Polska 100 minut”, czyli zmniejszenie czasu podróży między największymi miastami do 1 godz. 40 min. Drugi to „Polska 3 godzin”, czyli zmniejszenie czasu podróży przez cały kraj, np. na osi wschód-zachód lub północ-południe do ok. 3 godzin 

mówi Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury

Jak tłumaczy minister, realizacja ZSK umożliwi więc osiągnięcie następujących przykładowych czasów przejazdu:  

– 100 minut podróży koleją np. z Wrocławia, Poznania, Gdańska i Bydgoszczy do Warszawy, a także z Wrocławia do Krakowa i z Poznania do Gdańska. 

– 3 godz. podróży pociągiem np. z Warszawy do Szczecina, z Krakowa do Gdańska i z Lublina do Wrocławia 

Powstanie ZSK spowoduje, że 27 małych i średnich miast uzyska dostęp do kolei. ZSK uwzględnia też sieć ponad 120 węzłów przesiadkowych, których lokalizacje przewidziano w ramach projektu 

Cel jest taki, że każdy powiat w Polsce będzie miał dostęp do dalekobieżnych połączeń kolejowych – w sposób bezpośredni lub pośredni (dzięki pociągom regionalnym i skoordynowanym połączeniom autobusowym).  

Za sprawą inwestycji ZSK średnia prędkość handlowa pociągów towarowych w naszym kraju wzrośnie z obecnych ok. 34 km/h do 56 km/h. Oznacza to wzrost o 59 proc. Powstaną także 23 nowe terminale intermodalne, które ułatwią przeładunek towarów z dróg na tory. Będą one zaprojektowane w oparciu o spójny standard techniczny, co zapewni wysoką jakość obsługi ładunków. 

– Co bardzo ważne, nowe linie kolejowe wzmocnią odporność państwa. Magistrale tworzące układ ZSK zaplanowano jako infrastrukturę podwójnego zastosowania (dual use), która jest kluczowa dla mobilności wojskowej. Cel ten przyświeca nam w każdym momencie planowania i jest absolutnie kluczowy w niespokojnych czasach, w których żyjemy.

podkreśla Maciej Lasek, pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego

Kolejowa sieć ZSK efektywniejsza od „szprych”

Zamiast 10 szprych, czyli ok. 2 000 km nowych linii kolejowych zbiegających się sztucznie w jednym miejscu, zrealizowanych zostanie 4 700 km nowych linii kolejowych, które będą elementami m.in. 19 magistrali. Zapewnią one skomunikowanie kolejowe na trasach, których pasażerowie i rozwijająca się gospodarka potrzebują.  

– W trakcie prac przeanalizowaliśmy również model „szprych”, który okazał się mniej dopasowany do potrzeb pasażerów niż ZSK. Pokazuje to, że nie zamykaliśmy się jednak na rozwiązania proponowane wcześniej, nie przyjmowaliśmy niczego z góry, nie planowaliśmy niczego pod tezę, tylko konsekwentnie, przy pomocy metod naukowych i w oparciu o dane weryfikowaliśmy poprzednie plan

mówi Piotr Rachwalski, Port Polska, członek zarządu ds. kolei spółki Centralny Port Komunikacyjny.

ZSK to nie tylko plan budowy nowych torów. 

– Koncepcja ZSK zakłada, że do obecnie modernizowanych przez PLK kilku tysięcy kilometrów linii kolejowych dojdzie modernizacja aż 5600 km tras po 2035 r. To duże i starannie przemyślane zadanie inwestycyjne naszej spółki, które będziemy realizowali w koordynacji z Port Polska. Współpraca inwestorów pozwoli na przyspieszenie realizacji z korzyścią dla pasażerów

mówi Piotr Wyborski, prezes PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.

Eksperci i narzędzia planistyczne 

Podczas prac nad ZSK wykorzystano specjalistyczne narzędzia analityczne i prognostyczne opracowane przez ekspertów odpowiedzialnych za realizację programu inwestycyjnego Portu Polska, m.in.: 

– Towarowy Model Transportowy (TMT)
– Pasażerski Model Transportowy (PMT)

–  W trakcie prac przeanalizowaliśmy 8000 km odcinków nowych linii kolejowych, co czyni projekt największym przedsięwzięciem analitycznym w historii infrastruktury kolejowej w Polsce. ZSK to efekt prac interdyscyplinarnego zespołu, które trwały ponad półtora roku. Brali nich udział najlepsi w kraju eksperci od planowania i prognozowania transportu

podkreśla Piotr Rachwalski

W pracach nad ZSK brały także udział samorządy wszystkich województw: odbyło się 16 Regionalnych Paneli Eksperckich, podczas których pracowano nad pełnym spektrum zagadnień lokalnych i regionalnych. W spotkaniach tych uczestniczyło ponad 600 ekspertów z regionów, którzy przygotowali 160 schematów korytarzy. ZSK jest też zatem największym w historii Polski procesem współtworzenia infrastruktury z udziałem samorządów.  

Przeprowadzone również zostały specjalistyczne warsztaty z branżą intermodalną, towarową i z wojskiem. Uczestniczyły w nich dziesiątki podmiotów logistycznych oraz instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo kraju, reprezentowanych przez prawie 80 ekspertów, co zagwarantowało uwzględnienie potrzeb gospodarczych i obronnych. W prace nad ZSK zaangażowana była również Rada Naukowa z udziałem 19 wybitnych polskich naukowców z różnych dziedzin związanych z transportem, logistyką, gospodarką czy rozwojem regionalnym.  

ZSK to wypracowany na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury wspólnie przez Port Polska, PKP PLK oraz Instytut Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR) plan sieci kolejowej w Polsce, która jest dostosowana do policentrycznego układu osadniczego, przez co lepiej wzmocni konkurencyjność gospodarki, zwiększy mobilność mieszkańców i stworzy podstawy do inwestycji w kolej na kolejne dekady.   

Szczegóły dotyczące ZSK można zobaczyć tutaj: LINK DO BROSZURY